لوگو سنگبری معنوی
98-51-5252-4773+ -0915-528-4095   0 محصول - تومان العربية简体中文EnglishFrançaisItalianoفارسیEspañolTürkçeاردو
|

قصاص در لغت، اسم مصدر از ریشه «قصَّ یقُصُّ» به معنای پی گیری نمودن اثر چیزی است اما در فقه و حقوق قصاص مجازات مجرم به شکلی معمولاً مشابه جرم را گویند. به عنوان مثالاچپ عدام قاتل به سبب انجام قتل، یا کور کردن فردی که بینایی دیگری را از او گرفته است.

قصاص اصطلاح دو کلمه‌ای و مفهوم آن در جمله تغییر می‌یابد. قص، به معنی کوتاه و در جمله اگر منظور صبحت کردن باشد یعنی کوتاه کردن سخن، مختصر گفتن است. اما در فعل سریع عمل کردن است. چون در اعصار گذشته در ارکان دولت‌ها و حکومت‌ها تعریفی از حبس یا زندان بشکل اصولی وجود نداشت لذا بهترین شکل احقاق حقوق، سریع مجازات کردن بود. مثل کسی که اگر پیش از ظهر فردی را به قتل می‌رساند، در صورت دستگیری تا غروب حکم قصاص، یعنی رسیدگی سریع انجام می‌شد چون محلی برای نگهداری یا بازداشت متهم وجود نداشت.

بسیاری دیگر نیز قصاص به مثل را نوعی مجازات بی رحمانه و سنتی می‌دانند که از دوران کهن بر جای مانده است. برخی شاهد می‌آورند که طی سالیان دراز در جوامعی که قصاص وجود داشته جرائم نیز رواج داشته است، پس عاملیت بازدارندگی قصاص اشتباه است.

برخی در جواب مدافعان نظریه عدالت گفته‌اند: قصاص به معنای واقعی که تساوی کامل بین جرم و مجازات است، جز در موارد بسیار نادر قابل تحقّق نیست، شرایط، اوضاع و احوال حاکم بر وقوع جرم، اعم از خصوصیّات مجرم، زمان وقوع جرم، مکان وقوع جرم، خصوصیّات مجنی‌علیه و سایر عوامل مؤثر در وقوع جرم که بدون تردید موجب شدّت و ضعف جرایم می‌شود، نوعاً به گونه‌ای است که نمی‌توان همه آن شرایط را در اعمال مجازات نیز رعایت نمود، بنابراین، قصاص هرگز نمی‌تواند از تمام جهات با جرم یک‌سان باشد.

اعدام با قصاص نفس تفاوت هایی دارد. در واقع حکم قصاص متعلق به شاکی است که می‌تواند اجرا کند و یا محکوم را مورد بخشش قرار دهد تا قصاص نشود.

ﻫﺮ دو در زﻣﺮہ ﻣﺠﺎزات ﻫﺎی ﺑﺪﻧﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ اﻣﺎ اﻋﺪام ﺳﺎﻟﺐ ﺣﯿﺎت ﺑﻮدہ وﻟﯽ ﻗﺼﺎص ﻫﻢ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺳﺎﻟﺐ ﺣﯿﺎت ﺑﺎﺷﺪ ﻫﻢ ﻗﺎﻃﻊ ﻋﻀﻮ.

اﺟﺮای ﻗﺼﺎص ﻣﻨﻮط ﺑﻪ درﺧﻮاﺳﺖ ﻣﻘﺘﺺ ﻣﻨﻪ است اﻣﺎ اﻋﺪام ﺻﺮﻓﺎ ﺑﺎ اﻗﺎﻣﻪ دﻋﻮا از ﺟﺎﻧﺐ ﻣﺪﻋﯽ اﻟﻌﻤﻮم واﻗﻊ ﻣﯽ ﺷﻮد.

در ﻗﺼﺎص ﻧﺤﻮہ اﺟﺮا ﺑﻪ ﻧﺤﻮہ اﻧﺠﺎم ﺟﺮم ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد اﻣﺎ در اﻋﺪام ﭼﻨﯿﻦ ﻧﯿﺴﺖ.

ﻗﺼﺎص ﻓﻘﻂ در ﺟﺮاﯾﻢ ﻣﺴﺘﻮﺟﺐ ﻗﺼﺎص روا است، اﻣﺎ ﻣﻨﺸﺎ اﻋﺪام ﻫﻢ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺣﺪ ﺑﺎﺷﺪ ﻫﻢ ﺗﻌﺰﯾﺮ و ﻫﻢ ﺑﺎزدارﻧﺪہ.

ﻗﺼﺎص ﺣﺪ ﺷﺮﻋﯽ اﺳﺖ و در قرآن بیان شدہ است اﻣﺎ اﻋﺪام ﺗﻌﺰﯾﺮ اﺳﺖ در ﻗﺎﻧﻮن ﺟﺰا در ﺣﺎﻻت ﺧﺎص ﺗﺮﺗﯿﺐ ﮔﺮدﯾﺪہ ﮐﻪ ﻗﺎﺿﯽ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ داﺷﺖ ﻫﻤﺎن ﺣﺎﻻت ﺣﮑﻢ اﻋﺪام را برای ﻣﺘﻬﻢ ﻻزم می‌گرداﻧﺪ.

ﻗﺼﺎص ﻧﻔﺲ ﻣﺠﺎزاﺗﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﯾﮏ ﻣﺼﺪاق ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻧﺪارد و ﻓﻘﻂ ﺑﺮای ارﺗﮑﺎب ﺟﺮم ﻗﺘﻞ ﻋﻤﺪ وﺿﻊ و ﻣﻘﺮر شده اﺳﺖ، ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ اوﻟﯿﺎء دم ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ اﺟﺮای آن را ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ.

اﻋﺪام ﺣﺎﻟﺖ ﮐﻠﯽ ﺗﺮ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺗﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ در ﺑﺴﯿﺎری از ﻣﻮارد اﻋﻢ از ﻗﺘﻞ و ﻏﯿﺮہ ﺣﮑﻢ ﺑﻪ آن داد.

قصاص از نظر اصطلاحی: به معنای تلافی و استیفای عینی جنایتی كه در قتل عمدی، قطع عضو و جرح عمدی بر مجنی علیه وارد شده است می‌باشد به شكلی كه اثر به جای مانده از جنایت عیناً روی جانی اجرا شده و به دست آید. قصاص در جنایت قتل عمدی را قصاص النفس می‌گویند و قصاص در جنایات قطع عضو و جرح را قصاص عضو گویند.

شرایط قصاص‌

ماده ۲۱۹ ـ کسی که محکوم به قصاص است باید با اذن ولی دم او را کشت‌. پس اگر کسی بدون اذن ولی دم او را بکشد مرتکب قتلی‌ شده که موجب قصاص است‌.

ماده ۲۲۰ ـ پدر یا جد پدری ‌که فرزندخود را بکشد قصاص نمی‌شود و به پرداخت دیه قتل به ورثه مقتول و تعزیر محکوم خواهد شد.

ماده ۲۲۱ ـ هرگاه دیوانه یا نابالغی عمدا کسی را بکشد خطا محسوب و قصاص نمی‌شود بلکه باید عاقله آنها دیه قتل خطا را به ورثه ‌مقتول بدهند.

تبصره ـ در جرایم قتل نفس یا نقص عضو اگر جرم ارتکابی عمدی باشد و مرتکب صغیر یا مجنون باشد و پس از بلوغ یا افاقه مرتکب ‌، مجنی‌علیه در اثر سرایت فوت شود مستوجب قصاص نمی‌باشد.

ماده ۲۲۲ ـ هرگاه عاقل دیوانه‌ای را بکشد قصاص نمی‌شود بلکه باید دیه قتل را به ورثه مقتول بدهد و در صورتی که اقدام وی موجب ‌اخلال در نظم جامعه یا خوف شده و یا بیم تجری مرتکب و یا دیگران گردد موجب حبس تعزیری از ۳ تا ۱۰ سال خواهد بود.

ماده ۲۲۳ ـ هرگاه بالغ نابالغی را بکشد قصاص می‌شود.

ماده ۲۲۴ ـ قتل در حال مستی موجب قصاص است مگر اینکه ثابت شود که در اثر مستی به کلی مسلوب الاختیار بوده و قصد از او سلب شده است و قبلا برای چنین عملی خود را مست نکرده باشد و در صورتی که اقدام وی موجب اخلال در نظم جامعه و یا خوف ‌شده و یا بیم تجری مرتکب و یا دیگران گردد موجب حبس تعزیری از ۳ تا ۱۰ سال خواهد بود.

ماده ۲۲۵ ـ هرگاه کسی درحال‌ خواب یا بی‌هوشی شخصی را بکشد قصاص‌ نمی‌شود فقط به دیه قتل به ورثه مقتول محکوم خواهد شد.

ماده ۲۲۶ ـ قتل نفس در صورتی موجب قصاص است که مقتول شرعا مستحق کشتن نباشد و اگر مستحق قتل باشد قاتل باید استحقاق قتل او را طبق موازین در دادگاه اثبات کند.

قانون جدید مجازات اسلامی مجازات قصاص برای افراد زیر ۱۸ سال ممنوع شده است

شرایط اجرای قصاص:

۱- تقاضای اولیاء دم. ۲- اذن ولی امر. ۳- اذن ولی دم. ۴- پرداخت دیه مازاد بر استحقاق. ۵- ممنوعیت ایذاء جانی

نحوه اجراء

ماده ۱۴ – اجرای قصاص نفس ، قتل و اعدام ممكن است بصورت حلق آویز به چوبه دار ویا شلیك اسلحه آتشین و یا اتصال الكتریسته و با به نحو دیگر به تشخیص قاضی صادر كننده رأی انجام گیرد .

تبصره – در صورتی كه در حكم صادره نسبت به نحوه و كیفیت اعدام ، قصاص نفس و قتل ترتیب خاصی مقرر نشده باشد ، محكوم به دار كشیده می شود .

ماده ۱۵ – زمان اجرای حكم ، اول طلوع آفتاب خواهد بود ، مگر اینكه دادگاه زمان خاصی را تعیین كرده باشد و اجرای حكم حسب مورد با مأمورین زندان یا نیروی انتظامی است ، ولی در مورد قصاص نفس ولی دم می تواند شخصاً محكوم را قصاص كرده یا وكیل بگیرد .

ماده ۱۶ – مأمورین اجرای حكم موظفند قبل از اجرای حكم ابزار و عدوات و آلات اجرا را دقیقاً مورد معاینه و بررسی قرار داده و از استحكام و آماده بودن آنها برای اجرای حكم اطمینان حاصل كنند. وسایل مذكور نباید به گونه ای باشد زاید برآنچه اقتضای اجرای حكم است موجب شكنجه ، تعذیب و یا مثله شدن محكوم گردد همچنین ، كلیه عملیات اجرایی باید با كمال آرامش و بدون اعمال خشونت ، توسط افراد خبره انجام شود .

ماده ۱۷ – نظارت بر صحت اجرا و رعایت تشریفات لازم و عدم تأخیر و تعطیل آن با مقام قضایی مجری حكم است . پس از رعایت تشریفات و شرایط مذكور ، محكوم تحت الحفظ به محل اجرای حكم آورده می شود و سپس با اجازه مقام قضایی مجری حكم ، منشی دادگاه متن حكم را با صدای بلند قرائت می كند و پس از آن بلافاصله به دستور مقام مذكور ، حكم طبق مفاد مندرج در آن به اجرا در می آید .

تبصره – چنانچه محكوم به قتل یا رجم قبل از اجرا منكر بزه انتسابی می شود و مورد مشمول ماده ۷۱ قانون مجازات اسلامی باشد به دستور مقام قضایی مجری حكم از اجرای حكم خودداری می شود و مراتب به مرجع قضایی صادر كننده رأی اعلام می گردد .

ماده ۱۸ – پس از اجرای حكم ، چنانچه به تشخیص پزشك قانونی یا پزشك معتمد اطمینان مرگ محكوم حاصل شود ، از محل اجرای حكم خارج و جسد تحویل پزشك قانونی می شود . چنانچه كسان محكوم جسد را مطالبه نمایند به تشخیص و دستور مقام قضایی مجری حكم تسلیم آنان می شود والا طبق مقررات شرعی و قانونی دفن خواهد شد . در فرض اخیر ، كلیه هزینه ها را از بیت المال پرداخت می شود .

ماده ۲۲۲ ـ هرگاه عاقل دیوانه‌ای را بکشد قصاص نمی‌شود بلکه باید دیه قتل را به ورثه مقتول بدهد و در صورتی که اقدام وی موجب ‌اخلال در نظم جامعه یا خوف شده و یا بیم تجری مرتکب و یا دیگران گردد موجب حبس تعزیری از ۳ تا ۱۰ سال خواهد بود

ماده ۱۹ – از اجرای حكم صورت مجلس تهیه شده و به امضای مقام قضایی مجری حكم ، رییس اداره زندان یا نماینده وی ، فرمانده نیروی انتظامی محل یا قائم مقام وی در صورت اجرای حكم در خارج از محل زندان ، پزشك قانونی یا پزشك معتمد ، منشی دادگاه ، اولیاء دم یا وكیل آنها و وكیل محكوم علیه ( در صورت حضور ) می رسد و در پرونده مربوط ضبط می‌گردد .

ماده ۲۰ – در صورت صلاحدید مقام قضایی مجری حكم ، از مراسم اجرای حكم توسط مسۆلین زندان یا مأمورین انتظامی حسب مورد فیلمبرداری یا عكس برداری شده و عكس ها یا فیلم ها در پرونده محكوم بایگانی می شود و خبر اجرای حكم با ذكر نوع جرم و خلاصه رأی دادگاه در روزنامه ها منتشر می گردد . در موارد استثنایی كه به تشخیص رییس قوه قضاییه یا مقامات مجاز از طرف ایشان مصلحت ایجاب كند ، عكس محكوم در حال اجرای حكم توسط رسانه های گروهی برای اطلاع عموم انتشار می یابد

اعدام با قصاص نفس تفاوتهایی دارد. اﺟﺮای ﻗﺼﺎص ﻣﻨﻮط ﺑﻪ درﺧﻮاﺳﺖ ﻣﻘﺘﺺ ﻣﻨﻪ (قصاص گیرنده) است اﻣﺎ اﻋﺪام ﺻﺮﻓﺎً ﺑﺎ اﻗﺎﻣﻪ دﻋﻮا از ﺟﺎﻧﺐ ﻣﺪﻋﯽ‌اﻟﻌﻤﻮم واﻗﻊ ﻣﯽ‌ﺷﻮد.

شاید برای شما نیز این سؤال پیش بیاید که تفاوت قصاص با اعدام چیست؟ اعدام با قصاص نفس تفاوتهایی دارد. در واقع حکم قصاص متعلق به شاکی است که می‌تواند اجرا کند و یا محکوم را مورد بخشش قرار دهد تا قصاص نشود.

۱- ﻫﺮ دو در زﻣره ﻣﺠﺎزاتهای ﺑﺪﻧﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ اﻣﺎ اﻋﺪام ﺳﺎﻟﺐ ﺣﯿﺎت ﺑﻮده وﻟﯽ ﻗﺼﺎص ﻫﻢ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺳﺎﻟﺐ ﺣﯿﺎت ﺑﺎﺷﺪ ﻫﻢ ﻗﺎﻃﻊ ﻋضو.

۲- اﺟﺮای ﻗﺼﺎص ﻣﻨﻮط ﺑﻪ درﺧﻮاﺳﺖ ﻣﻘﺘﺺ ﻣﻨﻪ است اﻣﺎ اﻋﺪام ﺻﺮﻓﺎً ﺑﺎ اﻗﺎﻣﻪ دﻋﻮا از ﺟﺎﻧﺐ ﻣﺪﻋﯽ‌اﻟﻌﻤﻮم واﻗﻊ ﻣﯽ‌ﺷﻮد.

۳- در ﻗﺼﺎص ﻧﺤوه اﺟﺮا ﺑﻪ ﻧﺤﻮه اﻧﺠﺎم ﺟﺮم ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد اﻣﺎ در اﻋﺪام ﭼﻨﯿﻦ ﻧﯿﺴﺖ.

۴- ﻗﺼﺎص ﻓﻘﻂ در ﺟﺮاﯾﻢ ﻣﺴﺘﻮﺟﺐ ﻗﺼﺎص روا است، اﻣﺎ ﻣﻨﺸأ اﻋﺪام ﻫﻢ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺣﺪ ﺑﺎﺷﺪ ﻫﻢ ﺗﻌﺰﯾﺮ و ﻫﻢ ﺑﺎزدارنده.

۵- ﻗﺼﺎص ﺣﺪ ﺷﺮﻋﯽ اﺳﺖ و در قرآن بیان شده است اﻣﺎ اﻋﺪام ﺗﻌﺰﯾﺮ اﺳﺖ در ﻗﺎﻧﻮن ﺟﺰا در ﺣﺎﻻت ﺧﺎص ﺗﺮﺗﯿﺐ ﮔﺮدﯾده ﮐﻪ ﻗﺎﺿﯽ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ داﺷﺖ ﻫﻤﺎن ﺣﺎﻻت ﺣﮑﻢ اﻋﺪام را برای ﻣﺘﻬﻢ ﻻزم می‌گرداﻧﺪ.

۶- ﻗﺼﺎص ﻧﻔﺲ ﻣﺠﺎزاﺗﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﯾﮏ ﻣﺼﺪاق بیش‎تر ﻧﺪارد و ﻓﻘﻂ ﺑﺮای ارﺗﮑﺎب ﺟﺮم ﻗﺘﻞ ﻋﻤﺪ وﺿﻊ و ﻣﻘﺮر شده اﺳﺖ، ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ اوﻟﯿﺎی دم ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ اﺟﺮای آن را ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ می‌ﮐﻨﻨﺪ.

۷- اﻋﺪام ﺣﺎﻟﺖ ﮐﻠﯽ‌ﺗﺮ و ﻋﻤﻮﻣﯽ‌ﺗﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ در ﺑﺴﯿﺎری از ﻣﻮارد اﻋﻢ از ﻗﺘﻞ و غیره ﺣﮑﻢ ﺑﻪ آن داد.



محصولات سنگبری معنوی

نماد اعتماد سنگبری معنوی